Verenigingen en politiek
06-12-2017 Kennisbank

‘Politiek’ is al sinds jaar en dag een vies woord in Nederland. Mensen doelen dan vaak op het gedrag van met name nationale en lokale politiek verantwoordelijken, die ‘met meel in de mond’ praten, beloftes niet nakomen, niet duidelijk maken waar ze staan, opeens van standpunt veranderen et cetera - en die voor dat slappe gedrag nog een serieus salaris incasseren ook.

Blog door Rob Thijsse

Eigenlijk is het niet eerlijk om de ministers, staatssecretarissen, wethouders en de politieke organen die hen tot verantwoording roepen dit gedrag te verwijten, want dit is het gedrag dat op het hoogste gezagsniveau nodig is / als enige overblijft, NADAT men er op het niveau daaronder niet uit is gekomen. Dat leert tenminste het voorbeeld van grote bedrijven met meerdere business units, waar ook politiek voorkomt natuurlijk.

Rationeel besluiten
In principe heb je in het leiden van een organisatie vier soorten op vier niveaus; van boven naar beneden: politici – bestuurders – ondernemers – managers. Deze vier lagen kun je ook vrij gemakkelijk herkennen in verenigingen: ALV – Bestuur – Directeur – Managers (van inhoud, met name bij kleinere verenigingen). Juist in de laag direct onder de politici vind je het niveau van de bestuurders. Daar worden op rationele wijze langetermijndoelen vastgesteld en strategieën bepaald en via deze kaders leiding gegeven aan de volgende laag. Pas als deze bestuurders er onderling niet uitkomen, komt politiek aan de orde, en wordt er deels op andere gronden dan rationele besloten. Want een besluit moet er uiteindelijk komen. Zelfs geen besluit is een besluit.

Functioneel politiek gedrag
Dus als een politicus daarvoor van standpunt moet veranderen, een belofte niet nakomt, niet duidelijk maakt waar hij staat zolang de besluitvorming nog gaande is, of met meel in de mond praat, doet hij dat voor het hogere belang van het concern / Nederland / de gemeente / de vereniging, omdat er uiteindelijk toch een besluit moet komen waar hij zich zonder teveel gezichtsverlies achter kan scharen. Kort samengevat: politiek gedrag is nodig als je er rationeel – bestuurlijk niet uitkomt, nadat je daar je uiterste best voor hebt gedaan. Tot zover het positieve, zakelijke en rationele beeld.

Disfunctioneel politiek gedrag
In de praktijk doet zich regelmatig politiek gedrag voor in de niet-politieke niveaus. Je zou kunnen zeggen dat het politiek gedrag als een virus de andere lagen gaat besmetten. De bestuursbesluiten worden daar minder goed van en minder begrijpelijk. En daar wordt uiteindelijk het ‘concern’ minder scherp en concurrerend van. Het raakt naar binnen gekeerd, bureaucratisch, krijgt een enorme top en heel veel stafafdelingen, enzovoort enzovoort, als ik er hier even met zevenmijlslaarzen doorheen mag.

De branchevereniging blijkt gemiddeld zeer bevattelijk voor dit virus. Want om diverse redenen komt het vaak voor dat als je ondernemers bij elkaar in een bestuur zet om hun branche te besturen, dat ze politiek gaan bedrijven. Terwijl dat in de ledenraad of ALV thuishoort, of helemaal vermeden moet worden.

Politiek virus bestrijden
Als je een bestuur hebt dat zich politiek gedraagt, komt het aan op de directeur (liefst samen met de voorzitter) om dat te bedwingen en tegen te gaan. Want anders worden ook de stafmedewerkers in de vereniging besmet. Zeker als je een bestuur hebt met portefeuillehouders, die direct contact hebben met / leiding geven aan die medewerkers. In een vereniging zitten alle vier niveaus nu eenmaal dicht op elkaar, vandaar dat ze zo gevoelig zijn voor besmetting. Dus als je een directeur hebt die zich sterk politiek gedraagt, geeft hij het verkeerde voorbeeld. Ook naar buiten.

Relevante bestuursuitdagingen
In mijn adviespraktijk heb ik altijd geadviseerd: zorg dat politiek gedrag zoveel mogelijk wordt vermeden. Waar dat toch moet, houd het dan binnen de Ledenraad of ALV. Zorg dat het bestuur met een heldere rationele strategie komt en geef de directeur zoveel mogelijk ruimte om binnen die strategie te ondernemen met de vereniging. En het grappige is, als je dat doet, dan reageren die leden in het bestuur niet politiek maar enthousiast. Dat wilden zij namelijk ook, maar ze hadden het idee gekregen dat dat op politieke wijze moest. Als je bestuurders niet traint, gewoon in het diepe gooit van een verenigingsbestuur, en geen goed voorbeeld laat zien, dan loop je de kans verkeerde politiek in je organisatie te introduceren. Als je politiek gedrag actief tegengaat, eisen stelt aan je bestuurders, en een heldere taakverdeling met ze maakt, dan hou je nog genoeg relevante uitdagingen over die hun energie meer dan waard zijn.

Eén voorbeeld tot slot
In een vereniging kregen bestuur en directeur het verwijt dat zij te veel aan het woord waren in de ledenraadsvergadering. Dit is overigens een typisch politiek verwijt: niet WAT ze zeiden werd bestreden, maar DAT ze wat zeiden. De directeur liet in de volgende vergaderingen de spreektijden minutieus registreren, en kon toen aantonen dat Ledenraadsleden 70% van de tijd aan het woord waren. Een typisch rationele aanpak. Met een aantal van dit soort acties haalde hij de angel uit de politiek. Deze directeur stopte zijn energie liever in het binden van nieuwe leden, dan in politiek gedoe.

Rob Thijsse www.thijsse.nl

- Partners -
Geen gegevens gevonden