Q-tips: de verenigingsdemocratie langs de participatieladder
15-05-2017 Kennisbank

Sommige leden willen nooit actief en betrokken worden en andere hechten meer aan de toezichtfunctie van de democratie. Maar wat kun je doen om de vereniging te delen met de leden die wel graag meedenken en meedoen?  Vergeet even de structuur en kijk eerst naar het proces en de cultuur – hoe kom je als vereniging aan een visie, ideeën,  daden en besluiten?  Dat is tenminste wat Scouting Nederland heeft gedaan. Tips uit een Q-sessie uit het clubhuis in Leusden door Fedde Boersma, Yvonne Snelders en Marijke Hodes.

Bepaal wat precies je probleem is met de verenigingsdemocratie
Heb je een gebrek aan actieve, betrokken leden, of een teveel aan eigenwijze leden die hun eigen gang gaan? Maakt het bureau mooie plannen,  die in de la verdwijnen?  Of kan het bureau prima de vereniging runnen en alle leden blij maken  - zonder dat leden zich ermee bemoeien?

Plaats je vereniging op de participatieladder
Waar sta je en waar wil je staan. Dit zal voor verschillende activiteiten en organen verschillend zijn. Misschien heb je in je vereniging  zowel projecten waarin je heel concreet met een groep leden een probleem benoemt en aanpakt (coproduceren) , maar heb je ook een ALV waarin het draait om ja zeggen tegen een uitgewerkt beleidsplan (decoratie). Neem de participatieladder van Roger Hart.

Kies voor kantelen ( of niet, dat kan ook)
Bepaal wat je wilt gaan doen: ga je de vereniging kantelen en opbouwen vanuit leden –de vereniging is er om leden te helpen bij wat zij willen en doen. Of ga je dat helemaal niet doen en weten bureau en bestuur echt wel hoe je leden het best kunt helpen? ( Kies dan vanaf hier een andere route, waarbij je heel scherp in de gaten houdt hoe je de leden, die in de formele verenigingsdemocratie meedraaien,  kunt uitdagen, waarderen, ondersteunen en ontwikkelen zodat hun bijdrage voor de vereniging waardevol is en zij dat ook zo ervaren. Blijf weg van schijndemocratie, decoratie en manipulatie.  Denk goed na over hoe je tegenspraak en vernieuwing toch nog binnen kunt halen.)

Geef heel veel tijd en vindingrijkheid aan het proces
Je gaat de vereniging kantelen. Dit is een enorm intensief proces en het  vraagt heel veel tijd en vindingrijkheid. Bij alles wat je doet gaat het alleen nog om de vraag: hoe kan ik leden enthousiast maken om mee te denken over hun vereniging?  Experimenteer met  verschillende vormen om met groepen mensen kennis en meningen uit te wisselen.

Medewerkers en bestuurders nemen een radicaal andere houding aan
Geef voortdurend aandacht aan een radicaal andere houding bij medewerkers en (later) bestuurders. Je kunt alleen sturen op proces en daarbij ondersteunen: nemen we alle relevante informatie mee, praten alle mensen mee, die hierbij betrokken zijn?  Maar je kunt niet sturen op uitkomst. Leden ontwikkelen visies en plannen. Een bestuur kan dus niet meer bijsturen. En je kunt er zeker van zijn dat er zaken uitkomen die in de ogen van ervaren rotten op hun dossiers als dom, achterhaald of niet interessant worden beoordeeld. Of standpunten en acties die niet stroken met het officiële standpunt.

Betrek externe stakeholders en adviseurs
Een deel van je rol als facilitator is om externe stakeholders en  adviseurs met  hun kennis en inspiratie erbij te halen.   

Soms is het nieuwe proces de uitkomst en niet een vernieuwende inhoud
Realiseer je dat je uitkomsten vooral op proces kunnen zijn, als je doel is om de vereniging meer te delen met leden. Je bereikt meer verbinding, meer en sterkere relaties, meer plezier en energie -  laat dat dan ook de graadmeter voor het succes zijn. Participatie leidt niet automatisch tot vernieuwing op inhoud (je kunt uiteraard wel inhoudelijke vernieuwing bereiken met participatie).

Ga zwaluwstaarten tussen structuur en proces
Leer de controle los te laten, ook leden hebben verstand van wat zij zelf willen, kunnen en zouden moeten doen. Accepteer dat mensen meteen aan de slag gaan met een geweldig idee, en niet wachten tot het bestuur er een vinkje bij heeft gezet. Het is geen ramp als leden contact met een ministerie buiten jou om, maar het is wel fijn als ze je informeren.  Hoe erg is het als een groep een standpunt heeft dat niet exact klopt met het standpunt dat het bureau heeft gecommuniceerd? Maak goede,simpele  spelregels voor de zaken waar iedereen zich echt aan moet houden en zet de kracht van bestuursstructuur en professionals in voor ondersteuning en als influencers. 

 
- Partners -
Geen gegevens gevonden